araf

HAYAL BİLGİSİ SAYI 6 | OCAK 2012

2012-01-07T04:01:00.001-08:00

EDEBİYAT SOKAKTAKİ İNSANIN NE İŞİNE YARAR?

Değerli Hayal Bilgisi Okurları,

Bu sayımızın bir önsözü bir de sonsözü var. İlerleyen satırlarda bunun nedenini okuyacaksınız.

Hayal Bilgisi yeni bir yolculuğa daha koyuluyor 6. sayısı ile. Hiç şüphesiz, her yeni sayı ile birlikte, taşıdığımız yük de büyüyor. Sorumluluklarımız artıyor. Dergimize ulaşan her yazıyı büyük özen göstererek değerlendiriyoruz. Bütün yazıları dikkate alıyor ve dergimize bu vesileyle değer veren, vakit ayıran herkese mümkün mertebe yanıt vermeye çalışıyoruz. Bu noktada, kapılarını ‘edebiyata’ kapamış onlarca edebiyat dergisinden çokça farklı bir iş yapıyoruz.

Hayal Bilgisi’ni doğuran nedenlerden biri ve aslında en önemlisi şuydu. Yazılarımızla, emeğimizle dahil olduğumuz birçok dergi, dergiciliğe dair çok fazla olumsuz örnek ile çıktı karşımıza. Edebiyatın bir ‘edepli olabilme/edepli kalabilme’ sanatı olduğunu unutan editörler ve yayın yönetmenleri tanıdık. Maruz kaldık ne yazık ki.

Biz adına edebiyat dediğimiz değeri, ‘düşünebilme yeteneğimizin’ bir dışavurumu olarak görüyoruz. Ve bu nedenle de kalemlerimiz; doğrudan, insanı konu alıyor, insana dair çözüm önerileri sunuyor okuruna. Her gün sonsuz kez tekrarlanan bir kötülükler yumağı olarak görmüyoruz hayatı, insan hayata yalnızca olumsuzluklar katmıyor. Ama doğrudan insan ürünü olan ve gözyaşlarımızı hedef alan çok fazla şey yaşanıyor dünyamızda. Biz, sessiz kalamıyor; görmezden gelemiyoruz. Özlemlerimiz şiir güzelliğinde vücut buluyor sonra, bir öykü ya da bir mektup… Ama en nihayetinde, kimsesiz bırakmıyoruz eserlerimizi; her şiir bir yetim sahipleniyor misal, her mektup, bir yalnızı…

Ötekileştirdikleri herkesi ‘sokaktaki insan’ olarak gören ‘edebiyatçılar’ var. Bu nedenle, ‘Edebiyat sokaktaki insanın ne işine yarar?’ diye sorduk bu sayımızda. İstedik ki; bu dergi sahibi/yazarı edebiyatçılar, edebiyatın ‘egolarından’ ibaret olmadığını, ‘sokaktaki insanın’ edebiyatı güzelleştirdiğini fark etsinler.

Edebiyat yapmayıp, edebiyat hakkında konuşan malum ‘edebiyatçılara’, editörlere, yayın yönetmenlerine bir tepkidir artık Hayal Bilgisi! Buyrun, Hayal Bilgisi’nde hepimize yetecek kadar EDEBİYAT var.

Müştehir Karakaya ile Söyleşi (Cihat Albayrak), Hakan Bilge, Emine Köseoğlu, Müzeyyen Çelik, Emre Gürkan Kanmaz, Nurullah Yardımcı, Yelda Karataş, Cihat Albayrak, Ayşe Ünsal, Mehdi Akan, Gülşen Çağan, Umut Pusat, Esra Pak, Ervin Jahic | Elyad Musevi | Granaz Musevi (Çeviren: Nihan Işıker) Serap Orhan, Hakan Kartal, Mehmet Türkmen, Nur Banu Bahçeci, Nergihan Yeşilyurt, Emin Arı, İlknur Karanfil, Leyla Arsal, Şakir Taş, Mesut Gül, Yasin Altunbay, Serkan Engin, Ayşenur Mucan Olcars, Aziz Küçük, Metin Dikeç

İlerleyen sayfalarda mutlaka size hitap eden bir yazı ve yazar ile tanışacaksınız. Gelecek sayıda buluşmak üzere… İyi okumalar.

SONSÖZ

Değerli Okurumuz,

Hayal Bilgisi Van Erciş merkezli bir dergi. 23 Ekim 2011’de yaşanan deprem, Van ve Erciş için büyük bir yıkıma yol açtı. Yaşananlar herkesin malumu. Böylesine şiddetli bir deprem, hiç şüphesiz, binalarda olduğundan daha büyük yaralar açtı insanlarda.

Hayal Bilgisi, yaklaşık 4 aydır okurunun karşısında değil. Kasım’da çıkması gereken sayımız, deprem nedeniyle çıkmadı. Dergi taslağımız ve birçok dokümanımız kayboldu. Sponsor firmalarımızın bir kısmı tamamen yıkıldı. Uzun süre internet bağlantımız dahi yoktu. Bu günlerde çok okuduk, çok yazdık. Çadırda geçen iyi ay, geceler bu şekilde geçti. Hayatlarımızı normale döndürmek için çok çabaladık. Buradaki insanlara çeşitli konularda elimizden geldiğince yardımcı olmaya çalıştık.

En büyük yıkıma uğrayanların çocuklar olduğunu düşünüyoruz biz. Bu nedenle, Kurban Bayramı’nda, Kitap Bayramı projesini gerçekleştirip yüzlerce çocuğa kitap hediye ettik.

Depremde 6. sayımız basıma hazır halde olmasına rağmen kayboldu. Hiç şüphesiz, böyle bir felaketten sonra, dergi içeriğinin tümüyle yaşananlarla ilgili olması gerekirdi. Ancak, 6. sayı için seçilen yazıları yok sayamazdık. Bu nedenle, elimizdeki yazıların dizgisini yeniden yaptık ve önsüzümüz dahil, depremden hemen önce olduğu haliyle yeni sayımızı yayınlıyoruz.

Derginin tüm gelirleri ile depremzede çocuklara çocuk kitapları ve boyama kitapları alınıp hediye edilecek.

Derginin basım maliyetini karşılayan değerli edebiyatseverlere minnettarız.

İnşallah, Hayal Bilgisi okurunun desteği, yazarlarının özverisiyle yolumuza ara vermeden devam edeceğiz.

Deprem sürecinde bizi arayarak ya da mesaj göndererek yanımızda olduklarını hissettiren herkese teşekkür ediyoruz.

Böyle bir afetin bir daha yaşanmaması dileğiyle.

Hayal Bilgisi Dergisi Yayın Yönetmeni

[Cihat Albayrak]

Çalakalem Morsöz

2009-01-11T04:44:00.000-08:00

www.morsoz.com

Çalakalem Morsöz E-Edebiyat Dergisi'nin Ocak 2009 Sayısı Yayında!

Okuyun/İndirin/Saklayın/Dağıtın

Ç.M.

2008-12-25T13:14:00.000-08:00

vuslat'a dair

2008-09-12T03:44:00.000-07:00

her dem her an vuslatı sonumun
gel sarıl
çaresi yok senden başka boynumun

kokusu gibi ömre bedel ruhunla
gecesi gündüzü vuslat kapar gözlerimi buluşurum
sönmez bu alev yakar elbet bir adım at yeter eteklerine tutuşurum..

sibel@kanal1.com.tr

2008-09-12T03:36:00.000-07:00

Kanal1haberin birkaç gündür tekrarla verdiği bir haberin, aslında yaşadıklarından pek de haberdar olmayan kahramanının adı, Sibel! Durum özetle şöyle:

Sibel kızımız ailesiyle birlikte yurdun herhangi bir köyünde yaşamakta. Bu köyü ötekilerle aynı yapan şey okulu olmaması… Buraya kadar anormal bir şey yok, zira birçok köyümüzde çeşitli nedenlerle okul olmadığını biliyoruz. Sık sık konu ediliyor farklı hikâyeler haber bültenlerinde. Bu kez hikâye ‘köy’ üzerinden değil, son zamanların modası olaraktan, Sibel, yani tekil şahıs üzerinden işleniyor. Kız, kameralar karşısında, bir yıl şehirde okuduğunu, ancak hem maddi imkânsızlık ve hem de ailesine olan büyük özlemi nedeniyle geri döndüğünü anlatıyor. Daha küçücük, çocuk yaşta bir kız Sibel! Üzerinde önlüğü, evlerinin bir odasını-hatırladığım kadarıyla- sınıf yapmış, topu topu bir yılda öğrenebildiği kadarıyla ‘okuma yazma’ öğretiyor toparlayabildiği kadar oyun arkadaşına. Öğretmencilik oynuyor; öğretmenlerden daha öğretmen olmayı başarıyor. ‘Kimse bize burada okul yapmadı.’ diyor. Ve ağlıyor. Biraz daha ağlıyor. Az biraz daha; yüzünü kapıyor elleriyle, gözyaşlarını saklıyor ve gerisi ‘çokbilmiş’ habercilere kalıyor. ‘O okul yapılacak, ağlama kara gözlüm’ deniyor. Tabi fonda tanıdık manzaralarla müzikler eşlik ediyor sürece. Sibel ağlıyor. Telefon numaraları veriliyor, ha bir de e-mail, iletişim için. Yardım etmeye niyetlenenleri yönlendirmek için! ‘Santralimiz senin için kilitlendi’ diye yazıyor bantta az sonra. Kendilerinden eminler; o okul yapılacak.

Doğrudur, yaparız biz o okulu. Yardımsever o kadar zenginimiz var ki! Ama nedense yardım etmek için hep böylesi haberleri bekleriz. Sözde yardım haberleri, programlarıdır bunlar. Sırf izlenme oranını, reytingi artırma adına dramatize etme çabasında, seçtikleri ‘kahraman’lara olumsuz ve kötü şartlar içerisinde oluşlarını, yokluklarını, programın hazırlık aşamasında, kendileri gerekli-gereksiz tüm malumata sahip olmalarına rağmen, kameralar önünde sanki bilmiyorlarmış gibi, bilmem kaçıncı kez söyletirler. Kameralar önünde binler ve belki de milyonların izleyeceğinin kuvvetle muhtemel bilincinde mağdurların, yardıma muhtaçların, ihtiyaç sahiplerinin söyletilmesi, tüm bunları sözde içleri acıyarak dinleyen haberci-sunucuların yapaylıkları ne de büyük bir bencilliktir! Annesinin yahut babasının öldüğünü bile bile, ikinci, üçüncü, dördüncü, sonsuzuncu ‘acı kez’ soran, muhakkak ya cevap, ya gözyaşı isteyen o ‘bilinçliler’ var yaa… Hem yardım edenin, hem yardım edilenin fişlendiği o programlar ve aslında her şeyin senaryo dahilinde olması, böylesi bir durumda metin yazarlarının kullanılması! ‘Siz bu evde mi kalıyorsunuz? Siz buna ev mi diyorsunuz?’ diye, hiçbir bilinç sahibinin anlam ve onay veremeyeceği sorular yönelten…

Bir kızı kameralar önünde ağlatmanın ne anlamı var Allah aşkına? Sibel’e köylerinde okul olmadığını, öğretmenleri olmadığını defaatle söyletmenin… Annesi ölmüş bir çocuğa, kameralar önünde ‘Annen öldü mü senin?’ diye sormanın ne mantığı var? Zaten fazlasıyla ağladıkları bir hayatları olduğu için yardım edilmesini istedikleri bu insanları kameralar önünde, herkeslerin önünde bir kez daha ağlatmanın gereği nedir? Doğrudur, haklısınız! Bizim toplumumuz anca o zaman elini cebine atar! Öncelikle gözpınarları ağlamaktan kurumaya yüz tutmuş bir kahraman olacaktır ve tabi ihtiyaç ve yardımın tanımlanmasıyla, sürecin tüm-öteki adımları ekranlar önünde gerçekleşmelidir. Misal; önce Sibel ağlayacak, ‘okulumuz, öğretmenimiz yok’ diyecek televizyonda, sonra bir işadamı arayacak ‘ağlama Sibel, okulunu ben yapacağım’ diyecek. Okulun yapım aşaması gene milyonlarla paylaşılacak. Mümkünse bir süre sonra, ‘okullu olmuş’ Sibel canlı yayın konuğu olacak. Ve ‘ağabey’lerine sonsuz teşekkür edecek. Ve tabi biz oturduğumuz yerden, koltuklarımızdan yardım gibi, vicdani duygularımızdan birini tatmin etmiş olacağız bir süreliğine. Ta ki yeni bir hikâye ile meşgul edileceğimiz güne dek! Herkesin malumudur ülkenin dört bir yanında şu asra rağmen, okul da neymiş, susuz köylerin olduğu! Kişi başına düşen milli gelir İstanbul’da çıtayı aşıyorken, Anadolu’nun karnı açlarla dolu olduğunu bilmiyor muyuz zaten? Su ya da su kaynaklı hastalıklardan, susuzluktan her gün yüzlerce çocuğun çoğu sömürge devletlerde öldüğünü bilmiyor muyuz? Yetimlerimizin, öksüzlerimizin, yaşlılarımızın, engellilerimizin farkında değil miyiz sanki? Her gün onlarcası ile göz göze gelmiyor muyuz? Dediğim gibi, el açmadan bunların hiçbirine yardım etmeyiz biz! Önce el açacak, yardım dileyecek, dilenecek; sonra uluorta, anonslar ederek elimizi cebimize atacağız. Mümkünse yanımıza birkaç da şahit alacağız. Dilenildiği halde yardım etmek o kadar tatmin eder ki bizi, ülkede dilencilik meslek olmuştur. Asıl ihtiyacı olanlar boyunlarını bükmüş, Allah’a sığınmıştır. Şansı varsa, bir yardım programına kahraman olmaktan kurtulur!

Devletin farkında olmasına rağmen el atmadığı ya da nadir durumlarda istese de atamadığı ihtiyaçlar bu şekilde daha çok sömürülür. Rencide edilen daha çok kahramanımız olur. Televizyon kanalları, haber programları bu sorunları zaman ve mekân ile işlemelidir; kahramanlar olabildiğince ikinci planda tutulmalıdır. Gözyaşı akıtmadan yardım etmesi gerektiği gerçeği aşılanabilmelidir muktedirlere. Bir kızı ‘okulumuz yok’ diye ağlatmak yerine, ‘köylerimizde okul sorunları’ ele alınmalıdır. Adı da yardım değil; ‘GÖREV’ olmalıdır!

Gurbet

2008-09-12T03:31:00.000-07:00

Tipik yazar olmaya çalışan yeteneksiz yazarlar gibi ben de her zaman her gördüğümü yazarım. Tüm tanıdığım tanıştığım kişilikler, bulunduğum mekânlar, okuduğum veya duyduğum bir olay benim için malzemedir. Hepsinden ortaya bir hikâye çıkarmak, hepsini kâğıda (gerçi artık Word’e) dökmesem de yere atılmış bir pet şişeden bile, romanlar çıkarmak benim günlük uğraşım.

Ancak ilkokuldan beri yazıyor çiziyor olmama rağmen, yıllarca tüm edebiyat dünyasına en önemli yazar ve şairlere konu olmuş gurbet hakkında hiç yazmadım, dört senedir yurtdışında olmama rağmen.
Neden korktum bu kadar? Bu kadar mı zordu? Kelimelere tarafımdan dökülemeyecek safhada?

Öyle olmasa gerekti. Buna en güzel örnek Nazım Hikmet’in "Karlı Kayın Ormanı" şiiri. En yalın en basit dille ‘gurbet’ti o şiir. Ama yine de 4 sene boyunca ottan böcekten duygusal sarsıntılar çıkarmış ben, bir türlü kafamda bu olayı yazılacak şekle sokamadım.

Sebep elbette en baştaydı.
Gurbet kelimesi.

Ben bu kelimeyi asla kullanmadım. Hep yurt dışındayım dedim çünkü daha mat bir tanım bu. Gurbetteyim demek sanki daha bir acı yüklüyor duruma, halimi gözler önüne seriyor, ailemi, dostlarımı orda kurduğum ve bir günde bırakıp gittiğim hayatımı hatırlatıyor, güzelim İstanbul’um geliyor aklıma, Kız Kulesi, midye dolmasının tadı ağzımdan geçiyor. Dayanamıyorum buna.

E şimdi ben yazımın başlığına bile dayanamazken nasıl yazayım bu konuyu?

İki sene önce böyle düşünmüştüm gurbetimi yazmaya çalışınca. Haliyle başlıkla kaydettim dosyayı bilgisayara ve şimdiye kadar asla bakmadım. Ama hep aklımdaydı. İki sene düşündüm durdum. Nasıl anlatırsın gurbeti sen?

Kısa bir süre önce çözümü buldum.

Evde okuldan arkadaşlarımla bir eğlence düzenledik. Tipik gençlik durumu: içki, metal müzik ve bol bol mutluluk, bol bol hüzün. Belki de hüzün bir tek bendeydi. Herkesin gözleri öyle buğulu bakıyordu ki çevreye, ne hissettiklerini anlamak imkânsızdı. Bu insanlarla ben mutluydum, biz gençlerin tanımıyla ‘benim kafadandılar’. Güzel eğlenmiştik bütün gece. Üzülecek hiçbir şey yoktu.

Yoktu işte.. !

Ama ben hüzünlendim, burkuldu içim. Ağlamak istedim hıçkıra hıçkıra herkes gülüp eğlenirken. Denizin dalgasını görmeyeli ne çok olmuştu, Türkçeyi duymayalı asırlar geçmiş gibiydi. Ya da sebep belki de kokulardaydı. Ben aylardır Türkiye’mi koklamamıştım. Her ülkenin bir anne gibi kokusu vardır çünkü. Ve nasıl bir bebek annesinin kokusunu alamayınca onun yokluğunu anlarda ağlamaya başlarsa, benim de bunun farkına her vardığımda gözlerim dolar.

Aklıma Nazım’ın dizeleri geldi: ‘ memleket mi, yıldızlar mı, gençliğim mi daha uzak?’

Hayır, sürülmedim oralardan. Ama nasıl o dakika yıldızlara gidemez, eskisi gibi annemin dizine yaslanıp ailece dizi izlerken bana portakal vermesini bekleyemezsem, bu yakın zamanda da Türkiye’ de olamazdım. Sanırım buydu Nazım’ın anlatmak istediği. Öyle bir an geliyor ki hepsi aynı kapıya çıkıyor.

Ve o an anladım:
Gurbet, Nazım’ın bu şiirinde sebepsiz hüngür hüngür ağlamaktır,
Gurbet, insana dinlemem dediğiniz İlhan İrem şarkılarını içli içli söyleten güçtür,
Gurbet, koku alma duyunuzun baştan inşasıdır,
Gurbet, beni olgunlaştıran en büyük yaşam tecrübemdir.

Tüm yurdum insanına Gurbetten saygılarımla...

Yirmi Birinci Yüzyıl'a Benden Kehanet

2008-08-31T02:28:00.000-07:00

İşte yirmi birinci yüzyılın 8. yılındayız. Yani teknoloji çağındayız. ‘Geleceğe dönüş’ serisindeki gibi henüz uçan arabalarla boğaz köprüsünün ikinci katında yol almaya başlamadık belki, ama daha büyük bir alanda son on yılda ‘uçtuk’ adeta. Tabiî ki bahsettiğim meret ‘internet’.

Her işimizi internetten görür olduk son zamanlarda. Yavaş yavaş reeli taşıyoruz sanala. Bu sistem ilerlemeye devam edecek ve kendini kabul ettirecektir, çünkü hem tüketici hem de üretici açısından ekonomik ve daha kullanışlı. Vatandaş telefon faturasına yükleneceğine tanıdıklarıyla internet üzerinden görüşüyor, DVD, gazete, dergi vb bilgi ileticilere para vermektense hepsini internetten takip ediyor, işveren ofis açıp masraf edeceğine internet üzerinden eleman ediniyor. Kısacası alan memnun satan memnun.

Ama bu ilerlemeye güncelin tüm alanları uyum sağlayabilmiş değil henüz. Lafın dokunduğu alan edebiyat elbette. Tabi e-kitap diye bir durum uzun zamandır söz konusu, ama sorunda burada zaten: e-kitap hala “sözde bir konu”. Bu yalnızca bizim ülkemizde değil, birçok yerde durum bu. Birçoklarınca bunun sebebi organizasyon eksikliğidir, zamanı gelmemiştir, öyle babayiğit bir yayınevi yoktur falandır filandır.

Ama aslında durum bu değil. Durum organizasyon eksikliğinden çok daha büyük ve kapsamlı: durum edebiyatın evrimi.

Şimdi öncelikle edebiyatı bu evrime sürükleyen sebebi sunayım, kendisi basit bir teknik sorun gibi gözükse de her şeyin sorumlusu: ekran çözünürlüğü. PC ekranının çözünürlüğü kesinlikle elde tuttuğunuz kâğıttaki görüntü kalitesini veremiyor ve insanoğlunun gözlerini yoran bu ufak ayrıntı bizi uzun süre bilgisayarda bir şeyler okumaktan alı koyuyor. Herkes fark etmiştir, saatlerce kitap okuyabilirken bilgisayardan yedi sayfa okumak yorar.
Bu durum edebiyatı devrime sürüklüyor: içeriği kısıtlama devrimine.

Tabi hem okur hem de yazar açısından bu büyük bir sorun. Yazar açısından sorun, çünkü yazıyor çiziyor bir emek veriyor ve sonra bu emeği alıp kesip biçiyor yayınevi. Sonuçta ortaya birinci sınıf okuma kitabı gibi bir çalışma çıkıyor. Okuyucu açısından daha da bir işkence, zaten çoğu laf salatası kitaplardan geriye yalnızca sözde “içerik” kalıyor, bir bakıma günün yetenek anlayışından arınıyor kitap. Ama unutmamak lazım ki her devrim bir evrim sürecine işarettir, yani bu anlattıklarım işin zor kısmıydı, getirecekleri ise harikulade.

Bu sancılı geçişi tamamladığımızda elimize geçecek olan şey öz edebiyat olacak. İçerik kısıtlama sürecine girdiğimizde, bol malzemeyle öz üretim mantığı türeyecek. Yani saf yetenekten oluşan, kısa, öz yazılar ilgi görecek. Tabii buda birçok yazarın kalemini yakacak. İnternette şuan yazmakta olan yazarlarınsa geleceğine nazar deymesin. Bense memnunum, köşe yazarlarına gelecekte bol bol yer açılacak çünkü.

İşte yakın geleceğin edebiyata etkilerine benden böyle bir kehanet, kısacası ufak tefek yazdığınız, yayımlanamayacak kadar kısa diye üzüldüğünüz tüm hikâyeleri saklayın, kim bilir belki gelecekte lazım olur.

Tamara

2008-08-23T02:55:00.001-07:00

Parmaklıklar ardı bir beden
Zamanın gitgide şeffaflaştırdığı
Bir neden'in sınırladığı ruhun
Açlığına gebedir
Doğuşuna yahut batışına şahitlik edemediği
Özgürlük gölgesi Güneş'in!

Bir bedeli vardır,
Büyük bir bedeli vardır esaretin,
Kimsesiz bırakılmış anıların âh'ı
Yankılanır duvarlardan
Sonsuz kez yansıyan aynalar gibidir
Bilinç;
Sonsuz kez sorgulanır neden'ler,
Pişmanlığa uzayan bir yol olur,
Sonsuz bir yol olur özgürlük;
Adı yoktur, neden'i yoktur
Özgürlüğün sınırı,
Ve yoktur
Sınırlayacak onu!

Parmaklıklar yalnız bedeni hapseder,
Ruh muktedirdir güneşin yirmi dört saate
Yayılmış ritüeline!

Gözlerden, görülenden öte
Bir mucizenin ilhamı ile anlamlı kalır kelimeler,
Kelimeler özgür kalır
Esarete sarf edilmiş her cümle ile;
Her şiir ile Tamara'ya uzar,
Adı, yahut neden'i olmayan bir özleme ışık tutar özgürlük!

Müebbet

2008-08-22T02:12:00.000-07:00

Saniyeler yerine geçen yürek kasılmasından
İnleyerek açıldı bir bir kapılar
Keman sesi kadar dokunaklı gıcırtısıyla
Kapanıp yenik düştü puslu kasvetine

Dört duvarı cıva soğukluğundaki esinti
Uzun boylu esmer bir esaret kaplar
Susuzluktan çatlamış dudaklarımdan
Sızar hafif kanlanmış gözlerime

O bir kuklanın mekanik hareketleri
Ay ışığı demir parmaklıkları okşar
Kabuk bağlamış yaralarım bu ebedi hücreye;
Yüzümdeki dehşet sahip çıkar

Devasa ağaçlar arasında sıkışan dilim gökyüzü
Saçlarımdan karanlık gecenin kokusunu yayar
Önce aheste sonra giderek hızlanan hummalı adımlar
Boğularak öldürülen inancımı arar

Tabut içerisine kulaç atıyorum ölüm gelse mahkum
Devinen kenetlenen ellerime kilide kilitlenen bileklerime
Öfkemi bir ağacın kökleri gibi büyütüyorum
Mutlak yalnızlığımın tanıkları aşina buz kesmiş yüreğime

Aradım dört köşe dört duvar saadet,
Aranırsa hani bulunurdu elbet
İstemem ne muhabbet ne ziyaret ne adalet
Ben içimde tutsağım siz dışarıda müebbet

Burası Türkiye!

2008-08-12T07:00:00.000-07:00

Kulağımızın dibinde okunan ezanla doğar, abiden kalma kundağa sarılır, yerden bitme bir beşikte uyuruz.
İlkokuldan üniversiteye dek Türkçe dersi görür, gene DE, ‘dahi’ anlamına gelen de’yi birleşik yazarız. Sınavlardan hemen evvel türbelere yüz sürer, okunmuş pirinç yeriz. Öğrenciliği kopya ile geçirir; öğretmen olunca, eli sopalı ‘kül yutmazlar’ oluruz. Öğretmen evlerine masalar kurar, ‘okey’e dördüncüler ararız. Mahallelerin bıçkın delikanlıları olur, namus bekçiliği yaparız. ‘Money’den ibaret İngilizcemizle misafirperverliğimizi haykırır, turisti ‘söğüşlemek’ten apayrı bire zevk alırız. Komşunun tavuğuna ‘kış’ der, kan davalarında yoğruluruz.
Kurban keser; etini kendimiz yeriz. Hıristiyanların ‘Pazar Ayininden ibaret!’ ibadetine gülüp geçer de, Müslümanlığımızı Cuma Namazıyla sınırlarız. ‘Yüz bin kere tövbe eder, gene şarap içeriz.’

Tek ge celik ilişkilerimizi çöp tenekelerine terk ettiğimiz bebeklerle noktalarız. Devran döner; tüp bebekten medet umarız. Kızlara pembe, erkeklere mavi dünyalar kurarız. Sünnet olan çocuğumuza silah hediye eder; ‘artık erkek oldun’ deriz. Oğlumuzun kız arkadaşının olması göğsümüzü kabartır ama tedbiri elden bırakmaz, kızlarımızı odalarına kilitleriz. Ya popçu, ya topçu bir nesil yetiştirme kararımıza nispet; şarkıyı türküden, futbolu karateden ayırt edemeyiz. Her, Türk, asker, doğar! BEDELLİ’dir, öderiz!
Atlet katı ‘göbek kaşırken’ aynı anda ‘zapping’ yaparak, her haberde devleti kurtarabilen nadide insanlarız biz. Trafikte kuralların sadece kaza yapanlar için geçerli olduğuna inanırız; direksiyonda ustayız. Formalite dendiğinde, akla biz geliriz. Şenliklerde yüzlerce ağaç diker; yeşili severiz. Mangal ise kimliğimizdir; ‘kene’ dinlemez, ‘ateş’i de ‘biz bilmeyiz!’ Bir kibrit çakar, bir ormanı kül ederiz. Sevincimiz başkalarının üzüntüsüymüş diyorlar; on ya da yüz yıl sonrasını düşünmeye sadece ‘vaktimiz yok’tur, akşamdan kalmadır bilincimiz.
Korucu olur; terör estiririz. Devletin kaleşnikofunu belimize takar, mermisini halaylı düğünlerde tüketiriz. Sigara tüketimi TEKEL’imizdedir; ciğerlerimiz(l)e korku filmi çekebiliriz.

Burada ‘Basın, ona sahip olanlar için özgürdür.’ Pusulalar patronları gösterir. İyelik eki savaşları verilir Karunvari. Özgür ve özgün olması önem arz etmez yazın’ın; arka sayfa güzellerinedir ilgimiz. Yabancılar, ‘Turkish Delight’ diye lokumu değil, ‘gibisini’ kasteder, bilmeyiz. Nam-ı değer ‘Turkey’iz biz, ‘hindi’ diye biliniriz. Genç ve dinamik bir nüfus potansiyeline giden yolumuzun sırrı emeklilerin maaş kuyruklarının banka kapılarından Karacaahmet’e uzanışıdır.
Döner ile ayranın diyarıdır burası. ‘Kuru’ yer, terini hamamlarda dökeriz.
Amorti yaşar; arpa’dan ölürüz.
Burası Türkiye,
‘Ne mutlu Türküm diyene?’

Jean Christophe Grange

2008-07-21T05:31:00.000-07:00

Gün gelir de kalemimin gücü Grange'a yaklaşırsa, o'nun yaptığı gibi psikanalizler yapar, insanların saplantılarını edebiyatıma malzeme kılar, onları psikolojinin ulaştığı son noktada gezdirir ve ben ilk romanımın kahramanını Jean Christophe Grange olarak belirlerim.

Kızıl Nehirler ile başladığı yolculuğunda, en az Kızıl Nehirler kadar Grange kalitesini sergileyen Siyah Kan, Leyleklerin Uçuşu, Kurtlar İmparatorluğu ve Taş Meclisi gibi dört eser, yazarı bir wordsmith, bir kelime ustası konumuna getirmiş, tüm dünyanın ilgi odağı yapmıştır. Kızıl Nehirler ve Taş Meclisi eserleri ayrıca sinemaya da uyarlanan yazar, Fransız kökenli ve 1961 doğuludur. İlk yazma deneyimleri Fransız gazete ve dergilerinde köşe yazarlığıyla beliren Grange, dünyayı karış karış gezmiş olmasının haklı gururunu eserlerinin elde ettiği başarıyla yaşamakta.

Grange eserlerinde kahramanlarını yolculuklara çıkarıyor ve dünyanın farklı kentlerinde, sanki otobiyografisiymiş gibi, başlarından geçenleri, yöre özelliklerini, kültürlerini en ince ayrıntısıyla tasvir ediyor ve bir yazar olarak hayatın ne çok alanına hakim olduğunu, engin bilgi birikimini, insanları tanıma, tanımlama yeteneğini, ulusaldan uluslararası değerlere tümdenvarımla işliyor.

Polisiye-Gerilim denince akla gelen ilk isim olan Grange'ı okurken 'bu kitabın yazarı bir doktordan çok daha fazla şey biliyor tıbba dair' dememek elde değil. Zira, Doğan Kitap tarafından yayınlanmış beş eserini okumuş olmakla elde ettiğim tıp bilgisi, tıp fakültelerinin 1. sınıfındakine eş değer.

'İnsanın hiç unutamayacağı şeyler vardır Louis, mezar taşının mermerine kazınmış gibi, kalplerimize kazınan gerçekler.'

Fransız aynı eserde hem bir seyahatname, hem bir makaleler topluluğu, hem bir şiir antolojisi, hem bir drama örneği sunuyor, edebiyatı Grange imzası altında harmanlıyor.

'Sanki her ayrıntı, her duvar köşesi bilinçlerinin, titizliklerinin, takıntılarının bir tür dışa vurumuydu.'

Eserlerinin tamamında kan ile olan yakın ilgisini görmek mümkün. Kimbilir, çocukluğuna ait bir kaç anısı vardır kan'a ait.

Romanlarını bölümler halinde yazan Fransız, iki farklı kahraman ve hikayeyle çıkıyor karşımıza. Sonra yavaş yavaş olaylar arasında ortak noktalar görmeye, bağlantılar yapmaya başlıyoruz. Bir noktada kahramanları buluşturuyor ve okumaya kıyamadığımız, bitmesini istemediğimizden okumadığımız son bölüm, son sayfa, bizlere Grange'ın kusursuz kurgu yeteneğini gösteriyor.

Orta Afrika Cumhuriyetlerine kitaplarında bolca yer ayıran yazar, Paris'in banliyölerine olduğu kadar, Kalküta'nın ormanlarına da aşık gibi. Nasıl ki bir erkek kadını en ince ayrıntısıyla tasvir eder, Grange da sahneleri böyle bir aşk ve titizlikle anlatıyor. Okurken olaylara dahil oluyor, kahramanla aynı duyguları paylaşıyorsunuz. Çok kez, yüzümün terlediğini, kalbimin ne de hızla çarptiğini, nefesimin neredeyse kesildiğini, Fransız'ın kahramanlarını tasviri esnasında farkettim.

Grange klasikleri, her polis adayının kitaplığında yer etmeli, her kriptograf Fransız'ı üstat bellemeli. İnsanlar ilk yardım el kitabı olarak ecza dolaplarına koymalı Grange'ı.

laleli üniversite durağında inecek olan koli taşıyan adam

2008-07-21T05:22:00.000-07:00

işte yine o, biniyor karaköy’den, elinde yine koli. belli ki ağır, terlemiş iyice. bindiği gibi serinliğin de verdiği rehavet ile duruyor bir an, sonra kolileri bırakıyor yere. tam kapının dibinde durması da bir başka tipik özelliği tabi, kimse geçemesin istiyor kapıdan. sonuçta o koliler onun her şeyi, başkaları binmese de olur.

eminönü’de en az 3 kişilik yer kaplayan kolilerin de yardımıyla binemiyor kimsecikler. yazık, diğer tramvayı bekleyecekler. bazılarının gözlerinden "bundan sonraki her tramvay final havasında" olayını okuyabiliyorsun. sirkeci’de binememe süreci sürüyor. gözler ağlamaklı. sıcak vurmuş hepsini, belli.

gülhane rahat geçti, zaten diğer kapılar açılıyordu orada. adam iyice coştu. iki kat yaptığı kolilerin üst bölümlerini de yere indirdi. sefa pezevengi oldu iyice. bilmiyor mu ki sonraki durak coşacak buralar. sultanahmet’te muhtemelen 2-3 saat önce beyazıt dolaylarında "how can i go to sultanahmet" şeklinde gezinen turistler biniyor. binerken takıldıkları kolilerin yanındaki adama ise sadece bakıyorlar. otantik adam ya şimdi bu, gidince memlekette anlatacaklar. bilmiyorlar ki ebemizi sikiyor o adam her gün. çemberlitaş’ta son rötuşlar sürüyor. her şey beyazıt durağı için. istanbul’un 3/4’ü o durakta yaşıyor. gün geliyor 14 tramvay dolu geçebiliyor gözlerinizin önünde.

beyazıt adeta bayram yeri, yolcular yer kapmak için hazır. tramvay kapılarını açana kadar kapının önündeki insanların gözlerinden "aha lan tam kapıyı tutturdum" olayı okunabiliyor. diğerlerinde ise genelde "skiim yine kaçırdık" bakışı. adamımız ise yaydırma pozisyonunda biraz sıyrılıyor, hatta resmen toplanıyor. sanmayın ki bunu birileri daha binebilsin diye yapıyor, sadece onun durağı geldi, o kadar.

zinhar başka durakta inmez bu adam. laleli-üniversite’dir onun durağı, adeta yaşama bağlandığı yer. tramvay için ise bir kurtuluş noktası. üniversite öğrencilerinin çullandığı bir yer.

indi işte, şükür.

Masal

2008-07-21T05:12:00.000-07:00

Bir prenses uğradı bir gün.Romandan kaçıp küçük odama rastlamış.Hayat korkusu, yaşam telaşı ve var olabilmenin stresi derken dış dünyada buluvermiş kendini."Buyur" dedim içeri; "dışarısı korkunç!" Kapının önünde ayakkabılarını çıkardı; parlak siyah rugan ayakkabılar, askıya sıkıntı ve korkularını astı ve çırılçıplak odama saklandı...
"üşümüşsün..."dedim.
"Dışarısı soğuk..."
"Yağmur tenini acıtmış olmalı, ama gözlerin ıslak asıl senin?"
"Mendilin var mı?"

Mendil...Evimde konuk bir prenses, ıslak kocaman gözleriyle mendil istiyordu benden oysa ben ağlamayı unutmuştum ne zamandır, mendili nereden bulacaktım bir bilsem?..
Sofrada duran hırçın peçeteler takıldı gözüme; "Hay Allah! Hangi masalda görülmüş prenseslerin kuru peçeteyle burun sildikleri!" diye...küfrettim içimden kendime.Bayramlarda ninemin içinde yaldızlı şekerlerle elime tutuşturduğu kenarı oyalı mendiller geldi aklıma; şekerlerini yiyip çekmecemin köşesine tıkardım hep.Hırçın peçeteler yeter de artardı bana, oyalı ipek mendil neyime gerek??
Uzattım prensese; "Sen siler misin?" dedi: "Olur" derken baktım elleri ellerimdi.Saçına takıldı gözlerim.Kirler abanmışsa da üstüne, çamur lekeleri ve tozlu rüzgarın sapkın dokunuşları kenara çekilirse taranmış temizliğin masumiyeti çıkıverecek sanki su yüzüne...
Bir kova su kaptım bir de leğen getirdim.Sıcak suyu dökerken saçlarına irkildim!! Ensemden süzülen sıcaklığı hissettim oysa saçları ve o önümdeydi, su ve leğen de öyle; peki başımdan aşağı inen neydi öyleyse??
Hızla arkamı döndüm; kimse yoktu görünürde.Elimi saçıma götürdüğümde ise bulaşan köpüğü hissettim, hızla prensese döndüm ama yoktu o da göz önünde! İşte o an tüm korkular ayaklandı ve farkettim; önümde sandığım leğende çırılçıplak yıkanan bendim!...